انواع وسواس فکری (OCD)! همه حقایق مهم درمورد اختلال وسواس فکری و عملی

فهرست مطالب

همه ما در مقطعی از زندگی، وسواس‌ های فکری و عملی (OCD) را می توانیم، تجربه کنیم. یک مثال رایج از وسواس، می‌تواند نگرانی داشتن امتحان باشد به گونه ای که همواره تا لحظه امتحان به آن فکر می کنیم. همچنین، بسیاری از ما مجبور شده‌ایم، چندین باز و بسته بودن ماشین یا در خانه خود را بررسی نماییم.
با این حال، زمانی که این افکار و اعمال به شکلی غیرقابل کنترل، بدون اینکه ما توانایی مدیریت آنها را داشته باشیم، رخ می دهند و باعث ناراحتی شدید ما می شوند، زمانی است که از اختلال وسواس فکری (OCD) صحبت می کنیم. در این سری از مطالب مشاوره بیماری ها و اختلالات روانی و مشاوره فردی، قصد داریم تا درباره وسواس فکری و انواع آن، علائم و علل وسواس را به شما توضیح دهیم.

اختلال وسواس فکری و عملی (OCD) چیست؟

وسواس های معمول (OCD) و افکار مزاحم، معمولاً به طور غیر ارادی و دائماً در ذهن تکرار می شوند. فرد وسواسی، سعی می کند در برابر آنها مقاومت کند. از سوی دیگر، وسواس عملی، شامل اعمال تکراری است که بیمار به عنوان یک تشریفات با هدف غیرمنطقی برای جلوگیری از وقوع یک رویداد فاجعه ‌بار و غیر محتمل انجام می‌دهد.

وسواس ها؛ افکار، ایده ها یا تصاویر مزاحم، غیرمنطقی و تکرار شونده ای هستند که بارها ظاهر می شوند و توسط فرد قابل کنترل نیستند. به طور کلی، فرد وسواسی نمی خواهد این ایده ها یا افکار را که اغلب باعث اضطراب یا ناراحتی می شود، داشته باشد و به همین دلیل سعی می کند از آنها دوری کند.
به رفتارهایی که برای دوری از وسواس انجام می شود؛ اجبار می‌گویند. این روال وسواسی عملی، همان چیزی است که به عنوان OCD (یا اختلال وسواس فکری عملی) شناخته می شود.

اختلال وسواس‌ های فکری و عملی (OCD) چیست؟
وسواس‌ های فکری و عملی (OCD)، تصاویر مزاحم و غیر منطقی هستند که توسط فرد قابل کنترل نیستند.

مطالعه بیشتر: شایعترین اختلال اضطراب در کودک و نوجوان (Anxiety disorder)، علل، علائم، تشخیص و درمان.

نشانه ها و ویژگی های وسواس فکری چیست؟!

افکار غیرمنطقی که می توانند به اعمال اجباری منجر شوند، بسته به فرد ممکن است متفاوت باشد. برخی از افراد ممکن است، افکار خرافی داشته باشند که باعث اضطراب آنها شود، برخی دیگر تصور می کنند که همه چیز آلوده است و برای جلوگیری از بیماری باید تمیز شود.

به هر حال، افراد وسواسی ویژگی های مشترکی دارند.

نشانه های افراد وسواسی شامل این موارد است

  • کمال گرایی
  • مسئولیت بیش از حد
  • باورها در مورد اهمیت افکار
  • تحمل کم برای عدم قطعیت
  • برآورد بیش از حد تهدید
  • انعطاف ذهنی کم

مطالعه بیشتر: اختلالات ریاضی یا دیسکلکولیا (Dyscalculia)، نشانه ها و علائم، عوارض، علت، درمان اختلال ریاضی.

انواع وسواس فکری و عملی

وسواس ها را می توان به روش های مختلفی طبقه بندی کرد. در اینجا لیستی از انواع وسواس فکری و عملی را به شما معرفی می کنیم.

1. وسواس های خود زا؛ از شایعترین انواع وسواس فکری و عملی

وسواس ‌های خود دیستونیک یا خود زا؛ یعنی احساس نفرت‌انگیز، غیرقابل قبول، ناسازگار با خود دارند. آنها به طور ناگهانی در هوشیاری ظاهر می شوند، بدون اینکه محرک های برانگیخته شناسایی شوند. آنها شامل افکار یا تکانه های جنسی، پرخاشگرانه و غیراخلاقی هستند.

مطالعه بیشتر: اختلال دزدی بیمارگونه یا کلپتومانیا (Kleptomania) چیست؟ با جنون دزدی، پیشگیری، درمان آن آشنا شوید.

2. وسواس های واکنشی

در وسواس های واکنشی، افکار به صورت واقع بینانه و منطقی تلقی می شوند و محرک های برانگیخته بیرونی و قابل شناسایی هستند. مثلا افکار فاجعه آمیز در مورد آلودگی، عدم تقارن و غیره از این موارد می باشند.

مطالعه بیشتر: تشخیص، علائم و درمان اختلال صدا بیزاری یا میسوفونیا (Misophonia).

3. وسواس متقارن یا نظمی

یکی از متداول‌ ترین انواع وسواس فکری و عملی، وسواس متقارن یا نظمی است که منشأ آن نیاز به چیدن همه چیز به‌ صورت متقارن و منظم میباشد. اجبارهای مرتبط با این نوع وسواس عبارتند از اطمینان از اینکه همه چیز مرتب و به خوبی قرار گرفته باشند، در غیر این صورت این افراد از ناراحتی یا اضطراب شدید رنج می برد.

برخی از رفتارهای مشخصه این نوع تفکر عبارتند از:

  • آنها می خواهند، همه چیز را همیشه در جای خود تمیز و مرتب داشته باشند.
  • تصاویر آویزان را تراز و مستقیم داشته باشند.
  • همه غذاهای کنسرو شده را به یک شکل مصرف کنند.
  • لباس ‌ها را روی ریل بگذارند که همه به طور مرتب آویزان شوند و یکسان به نظر برسند.
  • همه چیز را بی عیب و نقص، بدون علامت یا لکه روی پنجره ها و سطوح داشته باشند.

افرادی که از این نوع اختلال وسواسی یا OCD رنج می برند، زمان زیادی را صرف تلاش برای  عالی به نظر رسیدن همه چیز می کنند، به همین دلیل گفته می شود که آنها کمال گرا هستند. در موارد شدید، فرد مبتلا ممکن است از آمدن افراد دیگر به خانه خود جلوگیری کند تا آنها چیزی را بهم نریخته یا خارج از محل خود رها نکنند.

وسواس‌ های فکری و عملی (OCD) را در تصویر مشاهده می‌کنید.
انواع وسواس‌ های فکری و عملی (OCD)

مطالعه بیشتر: اختلال افسردگی آتیپیک یا غیر‌‌معمول (Atypical Depression)، پیشگیری، علائم، دلایل، تشخیص و درمان.

4. وسواس آلودگی، از رایجترین انواع وسواس فکری و عملی

افراد دارای وسواس آلودگی، فکر می کنند که ممکن است محیط زیست آلوده باشد. مثلاً با رفتن به دستشویی، وقتی پوستشان با پارچه در تماس قرار می ‌گیرد تصور می کنند که به نوعی بیماری مبتلا می شوند. به همین دلیل آنها به شدن دستهای خود را می شویند.

تمیز کردن یا شستن اغلب چندین بار در روز، با تشریفات مکرر شستن دست یا بدن انجام می شود تا زمانی که فرد احساس تمیزی کند. افراد مبتلا به این نوع وسواس ها می توانند کارهای زیر را انجام دهند:

  • از سرویس های بهداشتی عمومی استفاده کنند.
  • با مواد شیمیایی در تماس باشند.
  • دست دادن (ترس از گرفتن میکروب از افراد دیگر)
  • دکمه های آسانسور یا دستگیره درها را لمس کنند.
  • استفاده از تلفن های عمومی (ترس از دریافت میکروب از افراد دیگر)

مطالعه بیشتر: انواع اختلالات خلقی (mood disorder)، علائم، راهکارها، روش های درمان و پیشگیری اختلال خلقی.

5. وسواس آلودگی ذهن

وسواس آلودگی ذهنی، مشابه مورد قبلی می باشد، اما ارتباطی با اشیا یا محیط های بالقوه کثیف یا آلوده ندارد، بلکه افکار آلودگی ذهنی، زمانی به وجود می آیند که فرد احساس کند از نظر جسمی یا روحی (از طریق نظرات انتقادی یا توهین آمیز کلامی) مورد آزار قرار گرفته است.

6. وسواس حسی حرکتی

وسواس حسی حرکتی با آگاهی اغراق آمیز از برخی احساسات بدنی ارتباط دارد. چند نمونه از آنها عبارتند از:

  • تنفس: وسواس در مورد کم عمق یا عمیق بودن نفس یا تمرکز بر برخی حس های تنفسی دیگر
  • پلک زدن: تثبیت وسواسی در پلک زدن.
  • ترشح بزاق: فرد بر میزان ترشح بزاق و غیره تمرکز می کند.
  • آگاهی از قسمت های خاصی از بدن، به عنوان مثال، آگاهی از کناره بینی هنگام تلاش برای خواندن

7. وسواس جنسی

وسواس جنسی در مورد ایجاد ناخواسته آسیب جنسی یا زیر سوال بردن دائمی تمایلات جنسی می باشد. فردی که این نوع افکار مزاحم را تجربه می کند از مکان های عمومی مانند مراکز خرید یا مدارس اجتناب می کند تا از تماس نزدیک با کودکان جلوگیری شود.

چند نمونه از وسواس جنسی عبارتند از:

  • ترس از پدوفیل بودن و جذب جنسی به کودکان
  • ترس از جذب جنسی به اعضای خانواده خود
  • افکار در مورد لمس کردن نامناسب کودک
  • افکار جنسی مزاحم در مورد خدا، مقدسات یا شخصیت های مذهبی

8. وسواس همجنس گرایی

افراد مبتلا به اختلال وسواس همجنس گرایی، افکاری مشابه به مورد قبلی دارند، اما با ترس از جذب شدن به اعضای همجنس خود مشخص می شوند. در این حالت، فرد آنقدر شرمنده می شود که قادر به کمک گرفتن از همجنس خود نیست.

9. وسواس برای ارتکاب اعمال خشونت آمیز

وسواس برای ارتکاب اعمال خشونت آمیز معمولا با ترس از انجام کارهای خشن علیه عزیزان یا افراد دیگر مشخص می شوند. به همین دلیل، آنها از موقعیت هایی که در آن برخی از اعمال، مانند موارد زیر ممکن است رخ دهد اجتناب می کنند:

  • استفاده از چاقوهای آشپزخانه و سایر اشیاء تیز (اجبار شامل پنهان کردن یا اجتناب از اشیاء تیز)
  • ترس از اینکه با خشونت به کودکان یا عزیزان خود آسیب برسانند.
  • مردم بی گناه را بکشند.
  • افکار در مورد لمس تصادفی شخصی به منظور آسیب رساندن به او

10. وسواس مذهبی

وسواس مذهبی باعث می شود که مردم به اعمال دینی معطوف شوند. این مسئله باعث یک سری رفتارهای اجباری می شود، مثلاً بعضی از نمازها را باید بارها خواند، نماز را ترک کرد یا نادرست خواند یا در یک مکان مذهبی باید سخنان کفرآمیز را با صدای بلند فریاد زد. افکار وسواسی، می تواند شامل نگرانی در مورد ارتکاب گناه یا توهین به خدا، عدم دعا به اندازه کافی یا ترس از بخشیده نشدن و غیره باشد.

11. وسواس فاجعه آمیز

مشخصه ی وسواس فاجعه آمیز این است که فرد فکر می کند اگر کاری انجام نشود، اتفاق بدی می افتد. به عنوان مثال، ترس از ارتکاب سهل انگاری، سرقت در صورتی که در را نبندید یا مسئول یک فاجعه باشید.

انواع وسواس‌ های فکری و عملی (OCD) را در تصویر می‌بینید!
انواع وسواس‌ های فکری و عملی (OCD) را بشناسید

12. وسواس ناشی از عدم کنترل

در وسواس ناشی از عدم کنترل، فرد در مورد از دست دادن کنترل افکار وسواس دارد. به عنوان مثال، شک یا نگرانی از اینکه ممکن است کنترل خود را از دست بدهید، فکر گفتن کلمات نژادپرستانه، افکار اظهار نظرهای توهین آمیز یا افکار مشارکت در سرقت از این موارد هستند.

درمان اختلال وسواس

درمان اختلال وسواس فکری عملی، می تواند منجر به درمان نشود، اما ممکن است به کنترل علائم کمک کند تا بر زندگی روزمره شما تاثیر نداشته باشد. بسته به شدت اختلال OCD، برخی از افراد ممکن است به درمان طولانی مدت، مداوم یا شدیدتری نیاز داشته باشند. دو روش درمان اصلی برای OCD روان درمانی و دارو هستند. اغلب، درمان وسواس با ترکیبی از این موارد مؤثرتر است.

روان درمانی اختلال وسواس

درمان شناختی رفتاری، نوعی روان درمانی برای بسیاری از افراد مبتلا به اختلال وسواس فکری OCD موثر است. قرار گرفتن در معرض و پیشگیری از پاسخ، شامل قرار گرفتن تدریجی شما در معرض یک شی یا وسواس ترسناک، مانند کثیفی و یادگیری راه ‌هایی برای مقاومت در برابر میل به انجام کارهای اجباری است. این کرا،  نیازمند تلاش و تمرین است، اما زمانی که یاد بگیرید وسواس ها و اجبارهای خود را مدیریت کنید، ممکن است از کیفیت زندگی بهتر، لذت ببرید.

دارو برای درمان وسواس فکری

برخی از داروهای روانپزشکی، می توانند به کنترل وسواس فکری و عملی OCD کمک کنند. معمولاً ابتدا داروهای ضد افسردگی تجویز می شوند.

داروهای ضد افسردگی تایید شده توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) برای درمان OCD عبارتند از:

  • کلومیپرامین (Anafranil) برای بزرگسالان و کودکان 10 سال و بالاتر
  • فلوکستین (پروزاک) برای بزرگسالان و کودکان 7 سال و بالاتر
  • فلووکسامین برای بزرگسالان و کودکان 8 سال و بزرگتر
  • پاروکستین(Paxil) فقط برای بزرگسالان
  • سرترالین (Zoloft) برای بزرگسالان و کودکان 6 سال به بالا

نکته: با این حال، پزشک شما ممکن است داروهای ضد افسردگی و داروهای روانپزشکی دیگر را تجویز کند.

اختلال وسواس فکری یا OCD یکی از ناتوان کننده ترین بیماری ها می باشد. بنابراین، مهم است که در صورت داشتن هر یک از وسواس ها یا انجام هر یک از اجبارهایی که به تفصیل توضیح داده ایم، از یک متخصص کمک بگیرید. افراد مبتلا به OCD اغلب خود را منزوی کرده و انجام فعالیت های روزمره زندگی خود را متوقف می کنند. اجازه ندهید این اتفاق برای شما بیفتد و به دنبال درمان باشید.

منبعمنبع منبع

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

سوال و نظرات خود را در کادر زیر وارد کنید.